Haftada Kaç Saat Özel Ders Almalı? Seviyeye Göre Rehber

Önce Şunu Kabul Edelim: Öğrenme Derste Bitmiyor

Özel dersin işi öğrenciye bir konuyu açmak, yanlış anlaşılanı düzeltmek ve nasıl çalışacağını göstermektir. Konunun kalıcı hale gelmesi ise dersten sonra, öğrencinin kendi başına soru çözdüğü ve tekrar ettiği saatlerde olur. Bu yüzden ders sayısını belirlerken asıl soru şudur: her dersin ardından öğrencinin o konuyu pekiştirecek zamanı kalıyor mu?

Haftada dört ders alan ama arada hiç çalışmayan bir öğrenci, haftada bir ders alıp üç gün düzenli tekrar yapan bir öğrenciden çoğu zaman daha yavaş ilerler. Aradaki farkın neden bu kadar büyük olduğunu zamanlı tekrar ve unutma eğrisi yazımızda anlattık.

Pratikte bu, ders saatini hesaplarken öğrencinin haftalık programına birlikte bakmak demektir: okul, ödevler, varsa kurs ve uğraşlar yazıldıktan sonra geriye kalan boş zamanın bir kısmı mutlaka öğrencinin kendi çalışmasına ayrılmalıdır. Özel ders bu boş zamanın tamamını yiyorsa sayı fazladır.

Sıklığı Belirleyen Üç Soru

1. Eksik ne kadar derin? Yalnızca güncel konuda zorlanan bir öğrenciyle, iki üç yıl öncesinden taşınan boşlukları olan bir öğrenci aynı tempoyla çalışamaz. Derin eksikte ilk haftalarda sıklığı artırmak mantıklıdır.
2. Hedef ne ve ne kadar süre var? Okul notlarını toparlamak ile bir sınava hazırlanmak farklı yoğunluk ister. Sınava kalan süre kısaldıkça ders sayısı değil, dersin içeriği yoğunlaşmalıdır.
3. Öğrenci ders dışında ne kadar çalışıyor? Kendi başına düzenli çalışabilen öğrenci daha az dersle çok ilerler. Çalışma alışkanlığı henüz oturmamışsa, ders sayısını artırmak yerine dersin bir kısmını çalışma planı kurmaya ayırmak daha çok işe yarar.

Seviyeye ve Hedefe Göre Başlangıç Tablosu

Aşağıdaki aralıklar bir kural değil, ilk ay için makul bir başlangıç noktasıdır. İlk dört beş haftanın sonunda öğretmenle birlikte gözden geçirmek gerekir.

Dil öğreniminde sıklığın ayrıca önemli olmasının nedeni basittir: dil bir beceridir ve kısa aralıklarla kullanıldıkça gelişir. İngilizce için bu konuyu İngilizce özel ders sayfamızda da ele alıyoruz.

40, 60 ya da 90 Dakika: Süre Neyi Değiştirir?

Ders sayısı konuşulurken süre çoğu zaman gözden kaçıyor. Oysa aynı haftalık toplam, farklı biçimde bölündüğünde bambaşka sonuç verir.

• 40–45 dakika: Küçük yaş grubunda ve dikkat süresi kısa öğrencilerde en verimli süredir. Tek bir konuya odaklanmak için yeterli, ama konu anlatımı artı soru çözümü artı ödev kontrolünü birlikte sığdırmak zordur.
• 60 dakika: Ortaokul ve lisede en yaygın süredir; kısa bir tekrar, yeni konu ve birlikte soru çözümü rahatça sığar. Çoğu öğrenci için dengeli seçimdir.
• 90 dakika: Sınav hazırlığında, özellikle deneme analizi ya da uzun soru setleri üzerinde çalışırken işe yarar. Ancak son yarım saatte verim düşüyorsa, bu süre iki ayrı 60 dakikalık dersten daha az kazandırır. 90 dakikalık derslerde ortada kısa bir mola vermek iyi bir alışkanlıktır.

Pratik bir işaret: öğrenci dersin son bölümünde sık sık saate bakıyor, aynı hatayı tekrar ediyor ya da cevap vermekte zorlanıyorsa ders süresi ona fazla geliyordur.

Neden Fazlası Daha İyi Değil?

Ders sayısını artırmak kontrol hissi verir ama çoğu zaman beklenen sonucu getirmez. Bunun birkaç nedeni var:

• Pekiştirme zamanı kalmaz: Her gün ders olan öğrenci bir önceki dersi sindirmeden yenisine geçer.
• Öğrenci pasifleşir: Sürekli bir öğretmenle çalışan öğrenci, kendi başına soru karşısında kalmayı öğrenemez. Sınavda ise yanında kimse olmaz.
• Yorgunluk birikir: Okul, ödev ve özel dersin toplamı öğrencinin enerjisini tükettiğinde, derse gelen kişi dinleyen ama öğrenmeyen biri olur.
• Bütçe kısa sürede tükenir: Yoğun başlayıp iki ay sonra tamamen bırakmak, dönem boyunca düzenli ve daha seyrek devam etmekten daha az kazandırır.

Az ders de ayrı bir risktir: iki haftada bir yapılan ders çoğu zaman bir önceki derste kalınan yeri hatırlamakla geçer. Süreklilik için haftada en az bir düzenli ders çoğu öğrenci için makul alt sınırdır.

Dersin Arasını Nasıl Doldurmalı?

Ders sayısı ne olursa olsun, iki ders arasındaki günler planlanmadıkça verim kaybolur. Basit bir düzen şöyle olabilir:

• Ders günü: Derste işlenen konudan birkaç soruyla aynı akşam kısa bir tekrar.
• Ertesi gün ya da iki gün sonra: Öğretmenin verdiği ödevin çözümü; takılan sorular işaretlenir.
• Bir sonraki dersten önceki gün: İşaretlenen soruların ve derse getirilecek soruların listesi hazırlanır.

Bu düzen kurulduğunda haftada bir ders bile belirgin ilerleme sağlar. Kurulmadıysa ders sayısını artırmadan önce bu düzeni öğretmenle birlikte kurmak daha doğru bir adımdır.

İki Örnek Hafta

Sayılar soyut kalmasın diye iki farklı öğrenci için örnek bir hafta düşünelim. Bunlar reçete değil, mantığı göstermek için kurulmuş örneklerdir.

Ortaokul öğrencisi, matematikte not toparlama, haftada bir 60 dakikalık ders:

• Salı (ders): Okulda o hafta işlenen konu, önceki haftanın ödevinde takılan sorular.
• Salı akşamı: Derste çözülen sorulara benzer birkaç soruyla kısa tekrar.
• Perşembe: Ödevin ilk yarısı; anlaşılmayan sorular işaretlenir.
• Cumartesi: Ödevin ikinci yarısı ve haftanın konusundan karışık birkaç soru.
• Pazartesi: İşaretli soruların listesi derse götürülmek üzere hazırlanır.

12. sınıf öğrencisi, sayısal hedef, haftada iki ders (biri 60, biri 90 dakika):

• Birinci ders (60 dk): Yeni ya da eksik bir konu ve o konudan temel soru tipleri.
• Ders arası günler: Konudan soru çözümü, haftada bir deneme ve denemenin yanlışlarının listelenmesi.
• İkinci ders (90 dk): İlk yarı deneme yanlışlarının incelenmesi, ikinci yarı zorlanılan soru tiplerinde süre tutarak çalışma.

İki örnekte de ortak nokta aynı: ders günleri haftanın iskeletidir, ama ilerlemenin büyük kısmı aradaki günlerde yapılır.

Ne Zaman Artırmalı, Ne Zaman Azaltmalı?

Artırmayı düşünün: öğrenci ödevleri düzenli yapıyor ama konular arası geçişte zaman yetmiyorsa, sınav öncesinde belirli bir konu grubunu kısa sürede kapatmak gerekiyorsa ya da derin bir eksik ortaya çıktıysa. Bu artışı geçici tutun ve bitiş zamanını baştan konuşun.

Azaltmayı düşünün: öğrenci ödev yapmadan derse geliyorsa, derslerde hep aynı konu tekrar ediliyorsa ya da öğrenci yorgunluktan şikâyet ediyorsa. Bu durumda daha az ama daha iyi hazırlanılmış ders, çoğu zaman daha çok kazandırır.

Sınava kalan süre açısından başlangıç zamanını düşünüyorsanız LGS'ye kaç ay kala özel derse başlanmalı yazımız, dershaneyle birlikte düşünüyorsanız Özel Ders mi Dershane mi? yazımız yardımcı olabilir.

Sayıyı Öğretmenle Birlikte Belirleyin

En doğru sayıyı, öğrenciyi birkaç derste görmüş bir öğretmen söyleyebilir. Başlamadan önce Eğitmenlerimiz sayfasında öğretmenleri inceleyebilir ya da en çok özel ders alınan branş olan matematik öğretmenlerine doğrudan bakabilirsiniz. Profilden 25 dakikalık ücretsiz tanışma görüşmesi planlarsanız öğrencinin hedefini anlatıp öğretmenin önereceği haftalık düzeni baştan duyarsınız; görüşme ders sayılmaz, ücret alınmaz.