LGS Matematik ve Fen Netleri Nasıl Artırılır?

Netler nereden kaçıyor? Dört ayrı kaynak

Yanlış ve boş soruların hepsini “konu eksiği” diye okumak en yaygın hatadır. Konu eksiği olmayan bir öğrenciye konu anlatmak hem dersi hem öğrencinin sabrını tüketir. Kayıpları dört başlıkta ayırın:

Bir öğrencide dördü birden olabilir; önemli olan hangisinin ağır bastığını görmek. Matematikte işlem ve dikkat hataları, fende ise okuma ve kavram karışıklığı daha sık öne çıkar, ama bunu varsayım olarak değil, her öğrencide ayrı ayrı kontrol edin.

İlk iki derste teşhis nasıl yapılır?

Öğrenciyle çalışmaya başladığınızda elinizde genellikle bir iki deneme sonucu olur. Bu sonuçları doğrudan plana çevirmek yerine kısa bir teşhis turu yapın:

1. Yanlışları süresiz yeniden çözdürün. Son denemedeki yanlış ve boş matematik/fen sorularını, süre tutmadan ve ipucu vermeden tekrar önüne koyun. Doğru yaptıkları büyük ihtimalle süre ya da dikkat kaybıdır; yine yapamadıkları konu ya da okuma sorunudur.
2. Yapamadıklarını sesli okutun. Öğrenci soruyu yüksek sesle okuyup “Burada ne soruluyor?” sorusuna cevap versin. Cevap doğruysa ama çözüm gelmiyorsa konu eksiği; soruyu yanlış anlatıyorsa okuma-anlama sorunu.
3. Konu eksiklerini ince listeye çevirin. “Üslü ifadeler” demek yetmez; “negatif üs”, “bilimsel gösterim” gibi alt başlıklara inin. Fende de “basınç” yerine “sıvı basıncının derinlikle ilişkisi” gibi yazın.
4. Kısa bir süreli set verin. Öğrencinin rahat bildiği bir konudan 5 soruluk seti süreyle çözdürün. Bildiği konuda bile süre yetmiyorsa sorun hızda ve okuma alışkanlığındadır.

Bu turun sonunda öğrencinin kayıplarının ağırlığını kabaca bilirsiniz. Denemenin satır satır nasıl inceleneceği ayrı bir konu; onun için adım adım deneme analizi rehberine bakabilirsiniz.

Yeni nesil sorulara alışkanlık kazandırmak

LGS'deki yeni nesil sorular, bilgiyi bir durum, grafik, tablo ya da kısa bir hikâye içinde sorar. Öğrencinin bildiği formül işe yaramaz görünür, çünkü önce metnin içinden neyin verildiğini çıkarması gerekir. Bu beceri konu anlatımıyla değil, tekrarlanan küçük alışkanlıklarla gelişir.

Matematikte

• Önce soru kökü: Uzun metinde öğrenci önce en alttaki soru cümlesini okusun, sonra metne dönsün. Neyi aradığını bilerek okuyan öğrenci gereksiz ayrıntıda kaybolmaz.
• Verileri kenara yaz: Metindeki sayıları ve ilişkileri iki üç satırlık bir listeye döktürün. “Bir kutuda 12 kalem var, her pakette 3 kutu” gibi.
• Çiz: Şekil verilmeyen sorularda bile kaba bir çizim ya da tablo istemek, öğrencinin ilişkiyi görmesini hızlandırır.
• Şıklardan geri gitme: Bazı sorularda şıkları denemek en hızlı yoldur. Bunu “kaçamak” değil, bilinçli bir strateji olarak öğretin ve hangi soru tipinde işe yaradığını gösterin.

Fende

• Deney düzeneğinde değişkenleri ayır: “Neyi değiştirmiş, neyi ölçmüş, neyi sabit tutmuş?” sorusu fen sorularının büyük kısmının anahtarıdır. Her deney sorusunda öğrenciye bu üçünü yazdırın.
• Grafiği cümleye çevir: “Sıcaklık arttıkça çözünen madde miktarı artmış” gibi bir cümle kurmadan şıklara geçmesin.
• Kavramı günlük örnekle bağla: Fen yeni nesil soruları sık sık gündelik bir durumdan başlar. Derste konuyu anlatırken de bir günlük örnek isteyin: “Bunu evde nerede görürsün?”

Derste kullanabileceğiniz bir cümle: “Şimdi çözme, sadece bana bu soruda ne verildiğini ve ne istendiğini söyle.” Bu soruyu birkaç hafta her derste sorduğunuzda öğrenci kendi kendine sormaya başlar.

Matematik ve fen arasında haftalık ders bölüşümü

İki dersi de aynı öğretmen yürütüyorsa ders saatini eşit bölmek kolay ama çoğu zaman yanlış bir karardır. Bölüşümü öğrencinin kayıp profiline göre yapın ve dört-altı haftada bir gözden geçirin. Aşağıdaki oranlar kesin kural değil, başlangıç önerisidir:

Haftada iki ders yapan bir öğrenci için örnek akış:

Öğrenci ayrı bir fen öğretmeniyle çalışıyorsa bölüşümü onunla konuşun; iki öğretmenin aynı hafta aynı konuya yüklenmesi öğrencinin ev çalışmasını gereksiz şişirir. Bu tür koordinasyon için LGS sürecinde öğretmen-öğrenci koordinasyonu yazısında ayrıntı var.

Deneme hata defteri: hangi sütunlar gerekli?

Hata defteri, yanlış soruların fotoğraflandığı bir klasör olmamalı. Öğrencinin bir sonraki denemede aynı hatayı yapıp yapmadığını gösterebilmesi gerekir. Kâğıt defter ya da tablo fark etmez; sütunlar şunlar olsun:

En önemli sütun beşincisidir: öğrencinin kendi cümlesiyle yazdığı açıklama. “Dikkatsizlik” yazmak yasak olsun; hangi adımda neyi kaçırdığını yazsın. Tekrar sonucu “yine yanlış” olan satırlar bir sonraki dersin gündemidir. Her deneme sonrası hata türlerini sayıp yan yana koyduğunuzda, örneğin okuma kaynaklı yanlışların azalıp azalmadığını haftalar içinde görürsünüz.

Sayısal oturumda süre stratejisi

LGS'nin sayısal oturumunda matematik ve fen bilimleri testleri aynı oturumda, ortak bir süreyle çözülür; bugünkü yapıda her iki testte de 20 soru vardır. Soru ve süre bilgilerini her yıl yayımlanan resmi kılavuzdan kontrol etmeyi alışkanlık edinin. Süre ortak olduğu için öğrencinin hangi testle başlayacağına ve zamanı nasıl bölüştüreceğine önceden karar vermesi gerekir.

• Başlangıç sırasını denemelerde test edin: Bazı öğrenciler fenle başlayıp hız kazanınca matematiğe geçmeyi, bazıları matematiği taze kafayla çözmeyi tercih eder. İki sırayı birkaç denemede deneyip netleri karşılaştırın, sonra birinde karar kılın.
• İki tur kuralı: İlk turda öğrenci okuduğu anda yolunu gördüğü soruları çözer, uzun ya da takıldığı soruyu işaretleyip geçer. İkinci turda işaretli sorulara döner. Tek bir soruya dakikalarca takılmak son sayfadaki kolay soruları kaybettirir.
• Kontrol noktası: Oturumun yarısında hangi testin sonunda olması gerektiğini önceden belirleyin. Geride kalırsa ikinci teste geçer, kalan soruları ikinci turda dener.
• Kodlamayı sona bırakmayın: Cevapları sayfa sayfa ya da test bitiminde forma aktarması, son dakikada telaşla işaretleme riskini azaltır.
• Boş bırakma kararı: Yanlış cevapların neti düşürdüğü bir sistemde tahmin mantığını öğrenciyle açıkça konuşun. İki şıkka indirebildiği soru ile hiç fikri olmayan soru aynı şey değildir.

Süre sorununu konuşurken öğrencinin nerede zaman kaybettiğini de ölçün. Bir denemede her sorunun yanına başlangıç saatini küçük bir not olarak yazdırmak, hangi soru tiplerinde takıldığını açıkça gösterir. Çoğu zaman sorun genel yavaşlık değil, iki üç uzun soruda gereğinden fazla kalmaktır; bu da tur stratejisiyle çözülür. Gerçekten her soruda yavaş olan öğrencide ise işlem akıcılığı ve okuma hızı ayrı çalışılmalıdır.

Tam deneme her hafta mümkün olmayabilir. Arada 10 matematik + 10 fen sorusundan oluşan, sürenin yarısıyla çözülen yarım setler de tur stratejisini oturtmak için iş görür.

Yapın / yapmayın

• Yapın: Her deneme sonrası kayıpları dört türe ayırıp sayın; ders planını en kalabalık türe göre kurun.
• Yapın: Öğrencinin bildiği konulardan da düzenli süreli set verin; hız ancak bildiği konuda gelişir.
• Yapmayın: Netler düşünce hemen konu anlatımına dönmeyin; önce yanlışları süresiz tekrar çözdürün.
• Yapmayın: Günlük soru sayısını tek başarı ölçüsü yapmayın. Kontrol edilmeyen 100 soru, üzerinden geçilmiş 30 sorudan daha az işe yarar.
• Yapmayın: Her denemede planı baştan yazmayın. Tek bir deneme dalgalanabilir; iki üç denemede tekrar eden örüntüye göre değiştirin.

Süreci öğrenci ve veliyle görünür kılmak

Veliye “netler artacak” demek yerine hata türlerinin nasıl değiştiğini gösterin: “Okuma kaynaklı yanlışlar son üç denemede azaldı, şimdi süreye odaklanıyoruz” cümlesi hem somut hem güven verici. Öğrenciye de aynı tabloyu gösterin; kendi ilerlemesini görmek, net henüz yükselmediği haftalarda motivasyonu korur.

Hazırlığa ne zaman başlandığı da stratejiyi değiştirir: erken başlayan öğrencide konu eksiği kapatılabilir, geç başlayanda öncelik seçmek gerekir. Velilerle bu konuşmayı yaparken LGS’ye kaç ay kala özel ders başlamalı yazısını paylaşabilirsiniz. Sınav hazırlığı ve matematik özel dersi veren öğretmenlerin nasıl çalıştığına sınav hazırlık sayfasından da göz atabilirsiniz.

Teachstud öğretmen panelinde her dersin ardından ders raporu yazabilir, hata defterine dayanan tekrar ödevlerini verip teslimini takip edebilirsiniz. Veli, giriş yapmadan açabildiği veli portalı bağlantısından dersleri, ödevleri ve raporları görür; böylece haftalık gelişimi ayrıca anlatmanız gerekmez.