Notları Düşen Çocuğa Özel Ders: Önce Nedeni Bulun

İlk Tepki: Yargılamadan Bilgi Toplayın

Düşük notu gördüğünüz an, konuşmak için en kötü andır. Hem siz hem çocuk gerginsinizdir ve konuşma kolayca suçlamaya döner. Birkaç saat, gerekirse bir gün bekleyin. Bu arada şu bilgileri toplayın:

• Düşüş tek bir derste mi, bütün derslerde mi? Tek bir dersteki düşüş çoğu zaman o dersin içeriğiyle ilgilidir. Her dersteki düşüş ise genellikle çalışma düzeni, motivasyon ya da okul dışı bir etkene işaret eder.
• Ani mi, yavaş yavaş mı? Yıllara yayılan yavaş bir düşüş biriken eksikleri; bir dönemde birden gelen düşüş ise hayatındaki bir değişikliği düşündürür.
• Öğretmen ne gözlemliyor? Sınıfta dikkati, ödevleri, arkadaşlarıyla ilişkisi hakkında öğretmenin söyledikleri, evden göremediğiniz tabloyu tamamlar.
• Hayatında son dönemde ne değişti? Okul değişikliği, taşınma, ailede bir değişiklik, yeni bir telefon ya da oyun, uyku düzeninin bozulması gibi etkenler notlara doğrudan yansıyabilir.

Notların Düşmesinin Dört Yaygın Nedeni

1. Biriken konu eksikleri

Özellikle matematik ve fen gibi üst üste inşa edilen derslerde, geçmiş yıllardan kalan bir boşluk yeni konuları anlamayı zorlaştırır. Çocuk derste “anlamıyorum” demekten çekinir, zamanla dersten kopar. İşareti: düşüş belirli derslerde yoğunlaşır ve çocuk o dersin ödevlerinde takılır.

2. Çalışma düzeninin olmaması

Bazı çocuklar önceki yıllarda az çalışarak iyi not almıştır; konular zorlaştığında bu yöntem artık yetmez. İşareti: çocuk konuyu anlatıldığında anlıyor, ama sınava hazırlanmayı ve düzenli tekrarı bilmiyor. Bu konuda ders çalışma alışkanlığı yazımız pratik öneriler içeriyor.

3. Motivasyon ve anlam kaybı

Çocuk dersin ne işe yaradığını göremiyorsa, bir hedefi yoksa ya da tekrar tekrar başarısız olduğu için “zaten yapamam” noktasına geldiyse çalışma isteği düşer. İşareti: ders konusu açıldığında kaçınma, geçiştirme, “umurumda değil” tavrı.

4. Dikkat, duygusal ya da sosyal etkenler

Arkadaş ilişkilerindeki sorunlar, zorbalık, kaygı, isteksizlik ya da dikkati uzun süre toplayamama da notlara yansır. Bu durumlarda özel ders sorunu çözmez, çünkü sorun ders içeriğinde değildir. Okulun rehberlik servisiyle, yani okuldaki psikolojik danışmanla görüşmek iyi bir ilk adımdır; gerekiyorsa o sizi doğru uzmana yönlendirir. Dikkat ya da öğrenmeyle ilgili bir sorundan şüpheleniyorsanız bunu kendi başınıza değerlendirmeye çalışmayın, bir uzmanın görüşünü alın.

Özel Ders Hangi Durumda İşe Yarar?

Neden belirlendikten sonra hangi desteğin uygun olduğu daha kolay görülür:

Birden fazla derste ödevlerin yetişmediği, çocuğun ders çalışmaya oturmakta zorlandığı durumlarda etüt ve ödev desteği tek dersli bir özel dersten daha uygun olabilir. Sorun daha çok planlama ve hedef tarafındaysa akademik koçluk seçeneğine bakmak işe yarar.

Etüt ile birebir özel ders arasındaki fark da netleşmeli. Etüt desteği çocuğun ödevlerini ve günlük tekrarını düzenli bir saatte, bir öğretmenin gözetiminde yapmasını sağlar; odak alışkanlık ve süreklilik üzerindedir. Birebir özel ders ise belirli bir dersin konularına derinlemesine iner. Çocuk konuları anlıyor ama ödevleri yetiştiremiyorsa etüt; ödevlere oturduğu halde konuyu çözemiyorsa özel ders daha doğru başlangıçtır. İki ihtiyaç birlikte varsa önce hangisinin çocuğu daha çok zorladığını seçin, ikisini aynı anda başlatmayın.

Çocukla Nasıl Konuşmalı?

Bu konuşmanın amacı çocuğu sorumlu tutmak değil, ne olduğunu birlikte anlamaktır. Birkaç öneri:

• Sonuçla değil, merakla başlayın: “Neden bu kadar düşük aldın?” yerine “Bu dönem derslerde neler oluyor, zorlandığın bir yer var mı?” diye sorun.
• Kıyaslamayın: Kardeş, kuzen ya da sınıf arkadaşıyla kıyas konuşmayı anında kapatır.
• Dinlediğinizi gösterin: Söylediğini kendi cümlelerinizle tekrar edin: “Yani matematikte konular çok hızlı geçiyor ve yetişemiyorsun, doğru mu anladım?”
• Çözümü birlikte seçin: “Sana birebir destek olacak bir öğretmen olsa işine yarar mı, yoksa önce kendi çalışma düzenimizi mi kuralım?” Seçime katılan çocuk, desteğe daha açık olur.
• Özel dersi ceza gibi sunmayın: “Notların düştü, o yüzden özel derse gideceksin” cümlesi dersi baştan olumsuz bir yere koyar. Onun yerine desteği işini kolaylaştıracak bir imkân olarak anlatın.
• Çabayı fark edin: Not hemen yükselmeyebilir. Düzenli çalıştığı günleri, soru sormaya başlamasını fark edip söylemek, notun kendisinden daha çok motive eder.

Kaçınılması Gereken Tepkiler

İyi niyetle yapılan bazı şeyler durumu düzeltmek yerine ağırlaştırabilir:

• Hobi ve sporu ceza olarak kesmek: Çocuğun enerji attığı ve kendini başarılı hissettiği alanı elinden almak, çoğu zaman derse ayrılan zamanı değil, isteksizliği artırır.
• Bir gecede yoğun program kurmak: Okuldan sonra her gün saatlerce çalışma beklentisi ilk hafta uygulanır, ikinci hafta dağılır. Küçük ve sürdürülebilir bir başlangıç daha kalıcıdır.
• Aynı anda birçok dersten özel ders başlatmak: Çocuğun haftasını baştan sona doldurmak, pekiştirme ve dinlenme zamanını ortadan kaldırır. Önce en çok zorlandığı dersle başlayın.
• Her sınav sonucunu büyük bir olaya dönüştürmek: Tek bir yazılı notu, çocuğun gelişiminin tamamı değildir. Sürece bakmak, tek tek notlara tepki vermekten daha sağlıklıdır.
• Okulla iletişimi kesmek: Özel ders başladı diye okul öğretmeniyle görüşmeyi bırakmayın. Sınıftaki değişimi en erken o fark eder.

Evde yapabileceğiniz en işe yarar şeyler ise çoğu zaman basittir: düzenli uyku, sabit bir çalışma saati ve çalışırken telefonun başka bir odada durması. Bu üçü oturmadan eklenen her destek, beklenenden az sonuç verir.

Özel Derse Başlarken Dikkat Edilecekler

• Öğretmene tüm tabloyu anlatın: Notların ne zaman düşmeye başladığını, okul öğretmeninin gözlemlerini ve çocuğun derse karşı tutumunu paylaşın. Öğretmen bu bilgiyle doğru yerden başlar.
• İlk derslerde tanı bekleyin: İyi bir öğretmen hemen yeni konu anlatmaya girişmez; önce eksiğin nerede başladığını tespit eder.
• Gerçekçi bir hedef koyun: Bir sonraki sınavda büyük bir sıçrama beklemek hem çocuğu hem öğretmeni gereksiz baskıya sokar. İlk hedef çoğu zaman düşüşün durması ve çocuğun derse yeniden dahil olmasıdır.
• İletişimi düzenli tutun: Ne çalışıldığını, ödevlerin durumunu ve gelişmeyi belirli aralıklarla konuşun. Bu üçlü iletişimin nasıl kurulabileceğini veli, öğrenci ve öğretmen iletişimi yazımızda anlattık.
• Dört beş hafta sonra durup değerlendirin: Çocuk ödevlerini daha düzenli yapıyor mu, dersten daha az kaçıyor mu, anlattığı şeyler daha net mi? Hiçbir değişiklik yoksa, nedenin başka bir yerde olup olmadığını yeniden düşünün.

Uygun Öğretmeni Bulmak

Notları düşen bir çocukla çalışacak öğretmende, konu bilgisi kadar sabır ve çocuğun güvenini kazanma becerisi de önemlidir. Eğitmenlerimiz sayfasında öğretmenlerin deneyimini, ders verdiği seviyeleri ve varsa öğrenci değerlendirmelerini görebilirsiniz. Karar vermeden önce seçtiğiniz öğretmenin profilinden 25 dakikalık ücretsiz tanışma görüşmesi planlayıp çocuğunuzun durumunu anlatmanızı öneririz; görüşme ders sayılmaz, ücret alınmaz ve çocuğunuzun öğretmenle ne kadar rahat iletişim kurduğunu da görmüş olursunuz.